ข้ามไปยังเรื่อง
Read in English
นางสงกรานต์ถือพานทองคำที่คลุมผ้าเรืองแสง ข้างหลังมีพี่น้องอีกหกองค์อยู่ท่ามกลางก้อนเมฆ

ตำนานไทย · อ่าน 3 นาที

นางสงกรานต์

Nang Songkran

ท้าวกบิลพรหมถามปริศนาสามข้อกับธรรมบาลกุมาร เด็กชายผู้ฟังภาษานกรู้เรื่อง ผู้แพ้ต้องเสียหัว คำตอบมาจากนกอินทรีสองตัว และเป็นที่มาของนางสงกรานต์ทั้งเจ็ด

บนสวรรค์ เทพธิดาเจ็ดองค์เดินขบวนรอบยอดเขาทองคำท่ามกลางเมฆ มีนักดนตรีและเทวดาอยู่รอบ ๆ

บทที่

เทพธิดาเจ็ดองค์

ทุกปี สูงเหนือก้อนเมฆ เทพธิดาเจ็ดองค์จะเดินแห่เป็นขบวนทองคำ รอบภูเขาศักดิ์สิทธิ์ องค์พี่ถือพานทองคำ และบนพานนั้น… คือพระเศียรของพระบิดา

ในวังทองบนฟ้า ท้าวกบิลพรหมประทับบนบัลลังก์ดอกบัว ลูบเครา ขมวดคิ้วมองลงมายังโลก

นี่คือจุดเริ่มต้นของปีใหม่ไทย กับเทวดาองค์หนึ่ง ปริศนาข้อหนึ่ง และเด็กชายผู้ฉลาดหลักแหลม

ในสวนเรือนไม้สักของเศรษฐีในสยามสมัยก่อน ธรรมบาลกุมารนั่งอ่านใบลานใต้ต้นไม้ มีนกเกาะไหล่และส่งเสียงร้อง

บทที่

เด็กชายผู้ฉลาด

นานมาแล้ว เศรษฐีคนหนึ่งได้ลูกชาย ชื่อว่า ธรรมบาลกุมาร เขาเรียนจบไตรเพทตั้งแต่ยังเด็ก และยังฟังภาษานกรู้เรื่องอีกด้วย

ที่ศาลากลางหมู่บ้าน ธรรมบาลกุมารยืนอธิบายต่อหน้าผู้ใหญ่ที่ฟังอย่างทึ่ง

พออายุได้เจ็ดขวบ ผู้ใหญ่จากแดนไกลก็พากันมาฟังเขาสั่งสอน ชื่อเสียงของเขาเลื่องลือขึ้นไปจนถึงสวรรค์

ท้าวกบิลพรหมลงมาจากฟ้าในลำแสงต่อหน้าธรรมบาลกุมาร ชูสามนิ้ว ฝูงชนถอยหลังด้วยความตกใจ

บทที่

เดิมพัน

ท้าวกบิลพรหมจึงลงมาทดสอบเขา ปริศนาสามข้อ ท้าวกบิลพรหมว่า ให้เวลาตอบเจ็ดวัน

ท้าวกบิลพรหมกับธรรมบาลกุมารเผชิญหน้ากัน เทวดาชี้ท้าทาย เด็กชายสงบแต่จริงจัง

หากเจ้าตอบไม่ได้ เจ้าต้องเสียหัว แต่หากเจ้าตอบได้ เราจะตัดเศียรของเราเอง ตอนเช้า ศรีของคนอยู่ที่ไหน ตอนเที่ยง ศรีอยู่ที่ไหน และตอนเย็น ศรีอยู่ที่ไหน

ป่าตาลยามพลบค่ำ ธรรมบาลกุมารนั่งอยู่ลำพังใต้ต้นตาลสองต้น เหนื่อยล้าและกังวล เท้าคาง

บทที่

นกอินทรีสองตัว

หกวันผ่านไป ธรรมบาลก็ยังหาคำตอบไม่ได้ เขาเหนื่อยล้า จึงนอนพักอยู่ใต้ต้นตาลสูงสองต้น

บนยอดตาลยามพลบค่ำ นกอินทรีสองตัวคุยกันในรัง ตัวหนึ่งใช้ปีกอธิบาย ข้างล่างธรรมบาลกุมารแอบฟังอยู่

เหนือขึ้นไป นกอินทรีสองตัวคุยกันอยู่ในรัง ตัวหนึ่งว่า พรุ่งนี้เราจะได้กินเด็กคนนั้น เขาตอบปริศนาไม่ได้แน่ อีกตัวถามว่า แล้วเจ้ารู้คำตอบหรือ แน่นอนสิ! ตอนเช้า ศรีอยู่ที่หน้า คนจึงล้างหน้า ตอนเที่ยง ศรีอยู่ที่อก คนจึงเอาน้ำลูบอก และตอนเย็น ศรีอยู่ที่เท้า คนจึงล้างเท้า

วันที่เจ็ดที่ศาลา ธรรมบาลกุมารตอบท้าวกบิลพรหมอย่างมั่นใจ มีภาพเรืองแสงสามภาพลอยอยู่ข้าง ๆ ล้างหน้า ลูบอก ล้างเท้า

วันที่เจ็ด ธรรมบาลยืนต่อหน้าเทวดา แล้วตอบปริศนาทั้งสามข้อ ถูกต้องทุกข้อ

ในวังทองบนฟ้า ท้าวกบิลพรหมยืนอย่างสง่าต่อหน้าธิดาทั้งเจ็ด มือแตะอก ตัดสินใจอย่างเด็ดเดี่ยว

บทที่

เทวดาไม่ผิดคำสัญญา

ท้าวกบิลพรหมแพ้แล้ว และเทวดาย่อมไม่ผิดคำสัญญา

ภาพนิมิตสามส่วน แผ่นดินลุกเป็นไฟ ท้องฟ้าไร้เมฆเหนือนาแตกระแหง และมหาสมุทรที่แห้งขอด

แต่เศียรของท้าวกบิลพรหมมีฤทธิ์มากนัก วางที่ไหนก็ไม่ได้ ถ้าตกลงบนแผ่นดิน ไฟจะลุกไหม้ทั้งโลก ถ้าโยนขึ้นฟ้า ฝนจะแล้ง ถ้าทิ้งลงทะเล น้ำในมหาสมุทรจะแห้งขอด

ในวังทองบนฟ้า นางสงกรานต์รับพานทองคำที่คลุมผ้าทองเรืองแสงจากเหล่านางฟ้า ประคองไว้อย่างเคารพ

ธิดาทั้งเจ็ดจึงรับพระเศียรไว้ และวางบนพานทองคำ

ขบวนแห่บนสวรรค์เวียนรอบยอดเขาพระสุเมรุทองคำ นางสงกรานต์อัญเชิญพานที่คลุมผ้า พี่น้องอีกหกองค์ตามมา

บทที่

ขบวนแห่ทองคำ

ทุกปี เมื่อถึงวันขึ้นปีใหม่ ธิดาองค์หนึ่งจะอัญเชิญพานนั้น แห่รอบเขาพระสุเมรุ ศูนย์กลางของจักรวาล แล้วนำไปประดิษฐานไว้ในถ้ำแก้วบนเขาไกรลาส

เทพธิดาเจ็ดพี่น้องยืนเรียงบนก้อนเมฆ แต่ละองค์อยู่กับสัตว์พาหนะของตน องค์พี่นางสงกรานต์ทรงครุฑ ที่เหลือมีเสือ หมู ลา ช้าง ควาย และนกยูง

ธิดาผู้ถึงวาระ จะได้เป็นนางสงกรานต์ประจำปีนั้น แต่ละองค์ทรงสัตว์พาหนะของตน ทั้งครุฑ เสือ นกยูง ช้าง…

ศาลในถ้ำแก้วบนยอดเขาไกรลาสที่มีหิมะ พานทองคำวางบนแท่นประดับอัญมณี เทพธิดาทั้งเจ็ดคุกเข่ากราบ

และปีใหม่ก็หมุนเวียนมาถึง คำสัญญาของเทวดาได้รับการรักษาไว้ ปีแล้วปีเล่า

สงกรานต์ในบ้านไทยปัจจุบัน หนุ่มสาวรดน้ำอบจากขันเงินลงบนมือผู้ใหญ่ที่ยิ้มอย่างอบอุ่น

บทที่

สงกรานต์ในวันนี้

ทุกวันนี้ สงกรานต์คือวันขึ้นปีใหม่ไทย ทุกเดือนเมษายน เริ่มต้นอย่างอ่อนโยน คนหนุ่มสาวรดน้ำหอมลงบนมือผู้ใหญ่ และขอพรจากท่าน

สงกรานต์ที่ลานวัดในปัจจุบัน ครอบครัวช่วยกันก่อเจดีย์ทรายปักธงกระดาษหลากสี เด็ก ๆ หัวเราะ

ครอบครัวช่วยกันก่อเจดีย์ทรายที่วัด และทำบุญรับปีใหม่

สงกรานต์บนถนนในกรุงเทพฯ ฝูงชนในเสื้อลายดอกสาดน้ำด้วยขันและปืนฉีดน้ำ หัวเราะกันกลางแดด

แล้วจากนั้น… ทุกคนก็เปียกโชก สงกรานต์คือสงครามน้ำที่ใหญ่ที่สุดในโลก ในปี 2566 ยูเนสโกถึงกับขึ้นทะเบียนให้เป็นมรดกโลก

ขบวนแห่สงกรานต์ในเมืองไทยปัจจุบัน หญิงสาวแต่งกายเป็นนางสงกรานต์ในชุดทองและผ้าไหม นั่งบนรถบุปผชาติข้างรูปปั้นสัตว์พาหนะ

และทุกปี จะมีการประกาศนางสงกรานต์ เทพธิดาผู้อัญเชิญพาน พร้อมสัตว์พาหนะ และคำทำนายสำหรับปีที่กำลังจะมาถึง

ครั้งหน้าที่คุณโดนสาดน้ำในวันสงกรานต์ ขอให้นึกถึงว่า ทุกอย่างเริ่มต้นจากเด็กชายคนหนึ่ง ที่ตั้งใจฟังเสียงนก