มโนราห์

ในคืนวันเพ็ญ เจ็ดพี่น้องจะบินลงมาจากภูเขา มาเล่นน้ำในสระกลางป่า พวกนางคือกินรี ครึ่งหญิง ครึ่งหงส์

พวกนางมาจากเขาไกรลาส อาณาจักรวิเศษในป่าหิมพานต์ ป่าในตำนานของไทย น้องคนสุดท้อง และงดงามที่สุด มีนามว่า มโนราห์

พวกนางพับปีกไว้ที่ริมฝั่ง แล้วลงเล่นน้ำ แต่มีใครคนหนึ่งซ่อนตัวอยู่หลังพุ่มไม้

พรานคนหนึ่งชื่อ พรานบุญ เหวี่ยงบ่วงบาศวิเศษ พี่สาวหกคนหนีขึ้นฟ้าไปได้ แต่มโนราห์ถูกคล้องไว้

พรานบุญพานางไปที่วัง ถวายแด่พระสุธน เจ้าชายหนุ่ม พระองค์ไม่เคยเห็นใครเหมือนนางมาก่อน

และมโนราห์ ที่เคยหวาดกลัวนัก ก็พบว่านางชอบเจ้าชายผู้อ่อนโยนองค์นี้มากเหลือเกิน

ทั้งสองตกหลุมรักกัน และได้อภิเษกสมรส อยู่ช่วงหนึ่ง วังทั้งวังเต็มไปด้วยความสุข

แล้วสงครามก็มาถึง และพระสุธนต้องเสด็จออกไปรบ

ระหว่างที่พระองค์ไม่อยู่ พระราชาผู้ชราทรงพระสุบินร้าย และปุโรหิตขี้อิจฉาคนหนึ่งก็เห็นช่องทาง

เขาทูลว่า จะแก้ฝันร้ายนี้ได้ ต้องบูชายัญกินรีในพิธีกองไฟใหญ่ และในอาณาจักรนี้ มีกินรีอยู่เพียงตนเดียว

มโนราห์ไม่ร้องไห้ นางขอเพียงสิ่งเดียว คือปีกและหางของนาง เพื่อจะได้ร่ายรำเป็นครั้งสุดท้าย

นางร่ายรำรอบกองไฟ งดงามกว่าที่ใครเคยเห็นมา แล้วทันใดนั้น นางก็ลอยขึ้นสู่อากาศ เหนือราชสำนักที่ตกตะลึง และบินกลับบ้านไปยังเขาไกรลาส

เมื่อพระสุธนเสด็จกลับมา และทรงทราบเรื่องทั้งหมด พระองค์ไม่รอช้า เสด็จออกตามหานางเพียงลำพัง

พระองค์ข้ามป่าดงและขุนเขา ผ่านสัตว์ประหลาดแห่งป่าหิมพานต์ เรื่องเล่าว่า การเดินทางครั้งนี้กินเวลาหลายปี

ลึกเข้าไปในป่า ฤๅษีชราตนหนึ่งมอบแหวนให้พระองค์ มโนราห์ฝากแหวนวงนี้ไว้ เผื่อว่าพระองค์จะตามมา

ที่เชิงเขาไกรลาส พระองค์แอบหย่อนแหวนลงในหม้อน้ำที่นางกำนัลแบกมา เมื่อมโนราห์ใช้น้ำนั้นชำระกาย แหวนก็ตกลงมาในมือของนาง

แต่พระบิดาของนาง ราชาแห่งกินรี มีบททดสอบสุดท้าย เจ็ดพี่น้องยืนเรียงอยู่ต่อหน้าเจ้าชาย และทั้งเจ็ดหน้าตาเหมือนกันทุกคน ราชาตรัสว่า จงเลือกภรรยาของเจ้า หากเลือกผิด เจ้าจะไม่ได้พบนางอีกเลย

แล้วพระอินทร์ ผู้เฝ้ามองการเดินทางอันยาวไกลของเจ้าชายมาตลอด ก็แปลงกายเป็นแมลงวันทองตัวจิ๋ว ไปเกาะอยู่บนมงกุฎของมโนราห์ พระสุธนจับมือนางไว้ ราชาแห่งกินรีทรงยิ้ม และเจ้าชายกับเจ้าหญิงกินรีก็บินกลับบ้านไปด้วยกัน

เรื่องนี้มาจากชาดก นิทานพุทธศาสนาโบราณ และแพร่ไปทั่วเอเชีย ถึงขั้นถูกสลักไว้บนศิลาของบุโรพุทโธ ที่เกาะชวา ทางภาคใต้ของไทย มีศิลปะการร่ายรำที่ใช้ชื่อของนาง นั่นคือ โนรา กับเครื่องแต่งกายลูกปัดแวววาว ปีกหาง และเล็บทองยาวโค้ง ในปี 2564 ยูเนสโกขึ้นทะเบียนโนราเป็นมรดกโลก

นางเคยถูกจับครั้งหนึ่ง แต่นางก็ปลดปล่อยตัวเองได้