ไกรทอง

ลึกลงไปใต้แม่น้ำสายหนึ่งในประเทศไทย มีถ้ำแก้วอยู่แห่งหนึ่ง และในถ้ำนั้นมีพญาตนหนึ่งอาศัยอยู่ พญาจระเข้ ผู้คาบแก้ววิเศษไว้ในปาก

เขามีนามว่า ชาละวัน เมื่อคาบแก้ววิเศษไว้ในปาก เขาสามารถอยู่ใต้น้ำได้ และแปลงกายเป็นมนุษย์ได้

แม่น้ำของเขาไหลผ่านเมืองพิจิตร เมืองที่คึกคักในภาคกลางของสยาม ผู้คนอาศัยอยู่ในบ้านไม้ใต้ถุนสูง และบนเรือนแพ

ที่นั่น เศรษฐีคนหนึ่งมีลูกสาวแสนสวย ชื่อ ตะเภาทอง เช้าวันหนึ่ง นางลงไปอาบน้ำที่ท่าน้ำ… และมีบางอย่างในน้ำกำลังจ้องมองอยู่

ชาละวันพุ่งขึ้นมาจากแม่น้ำ คาบตัวนางไว้ แล้วลากลงไปลึก ลึก ถึงถ้ำแก้วของเขา

ผู้เป็นพ่อหัวใจแตกสลาย เขาประกาศว่า ผู้ใดพาลูกสาวของเรากลับมาได้ จะได้แต่งงานกับนาง และได้ทรัพย์สมบัติไปครึ่งหนึ่ง

นักล่าจระเข้มากันพร้อมหอกและเชือก แต่หางจระเข้ฟาดเพียงครั้งเดียว เรือของพวกเขาก็คว่ำไม่เป็นท่า

ไกลลงไปตามลำน้ำ ที่นนทบุรี มีพ่อค้าหนุ่มคนหนึ่งชื่อ ไกรทอง เขาเคยร่ำเรียนวิชาอาคมจากอาจารย์ผู้มีวิชา และอาจารย์ได้มอบมีดหมอวิเศษ กับเทียนวิเศษให้เขา

เมื่อได้ยินเรื่องราวที่พิจิตร เขาก็ล่องเรือขึ้นไปตามแม่น้ำ

เขาไหว้เศรษฐี แล้วพูดเพียงสั้น ๆ ว่า ข้าจะพานางกลับบ้านเอง

เขาไปที่ริมแม่น้ำ แล้วท้าพญาจระเข้ให้ขึ้นมา ชาละวันโผล่พ้นน้ำ ตัวมหึมา คำรามก้อง และการต่อสู้ก็สะเทือนไปทั้งเมือง

ชาละวันบาดเจ็บและโกรธจัด จึงดำดิ่งลงไปที่ถ้ำ ไกรทองจึงจุดเทียนของอาจารย์

ในเรื่องเล่าดั้งเดิม แม่น้ำแหวกออกรอบตัวเขา ราวกับกำแพงแก้ว และมีทางทอดยาวลงไปจนถึงถ้ำแก้ว

ภายในถ้ำ ท่ามกลางเสาแก้วระยิบระยับ ตะเภาทองเงยหน้าขึ้น และเห็นแสงสว่างกำลังเข้ามาหานาง

ชาละวันรออยู่ในร่างมนุษย์ แก้ววิเศษเรืองแสงอยู่ในมือ คราวนี้ ไม่มีที่ให้หนีอีกแล้ว

ทั้งสองต่อสู้กัน จนไกรทองฟาดแก้ววิเศษหลุดจากมือ เมื่อไร้มนตร์วิเศษ พญาจระเข้ก็ล้มลง และการครองแม่น้ำของเขาก็สิ้นสุดลง

ไกรทองจูงมือตะเภาทอง พาขึ้นมาตามทางที่เรืองแสง กลับสู่แสงตะวัน

เศรษฐีรักษาคำพูด ไกรทองและตะเภาทองได้แต่งงานกัน และชาวพิจิตรทั้งเมืองก็ฉลองกันบนแม่น้ำ และในที่สุด แม่น้ำก็กลับมาปลอดภัยอีกครั้ง

กว่าสองร้อยปีก่อน เรื่องนี้ได้กลายเป็นบทละครคลาสสิกของไทย และถูกนำมาเล่าใหม่ทั้งในภาพยนตร์และละครโทรทัศน์นับแต่นั้นมา

และที่พิจิตร พญาจระเข้ไม่เคยจากไปไหน สัญลักษณ์ของเมืองคือจระเข้ และริมบึงสีไฟ รูปปั้นจระเข้ยักษ์คอยต้อนรับผู้มาเยือนทุกคน ผู้คนยังชี้ให้ดูว่าถ้ำของชาละวันเคยอยู่ตรงไหน ที่เมืองเก่าริมแม่น้ำ

ถ้าวันหนึ่งคุณได้ว่ายน้ำในแม่น้ำของไทย… ลองสังเกตดูนะ ว่ามีประกายแก้วแวบขึ้นมาหรือเปล่า